Home – فارسی

مهاجرت تحصیلی به بلژیک: واقعیت‌ها، هزینه‌ها و تجربه زندگی دانشجویی

13/12/2025

(مهاجرت تحصیلی به بلژیک)مقدمه: چرا دانستن واقعیت از تصمیم مهم‌تر است  مهاجرت تحصیلی معمولاً با هیجان، امید و برنامه‌ریزی‌های دقیق شروع می‌شود. انتخاب کشور، دانشگاه، رشته و حتی شهر، اغلب بر اساس اطلاعاتی انجام می‌شود که از وب‌سایت‌ها، شبکه‌های اجتماعی یا تجربه‌های پراکنده دیگران به دست می‌آید.  اما واقعیت این است که فاصله‌ی قابل توجهی میان «آنچه خوانده می‌شود» و «آنچه تجربه می‌شود» وجود دارد.  بلژیک یکی از کشورهایی است که در سال‌های اخیر بیش از گذشته توجه دانشجویان ایرانی را به خود جلب کرده است. کشوری کوچک در قلب اروپا، با دانشگاه‌های معتبر، سیستم آموزشی منظم و مسیر مهاجرتی نسبتاً شفاف. با این حال، زندگی دانشجویی در بلژیک مجموعه‌ای از فرصت‌ها و چالش‌هاست که دانستن آن‌ها پیش از مهاجرت می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.  این مقاله تلاش می‌کند تصویری جامع، صادقانه و کاربردی از مهاجرت تحصیلی به بلژیک ارائه دهد؛ نه برای تشویق بی‌قید و شرط، و نه برای ترساندن، بلکه برای تصمیم‌گیری آگاهانه.  چرا بلژیک؟ مقایسه‌ای فراتر از تصور اولیه  برای بسیاری از دانشجویان ایرانی، بلژیک زمانی وارد فهرست انتخاب‌ها می‌شود که گزینه‌هایی مانند هلند، آلمان یا ایتالیا بررسی شده‌اند.  در مقایسه با هلند، یکی از تفاوت‌های مهم، هزینه تحصیل است. در بسیاری از رشته‌های مشابه، شهریه دانشگاه‌های بلژیک پایین‌تر از هلند است و همین موضوع در تصمیم نهایی نقش مهمی ایفا می‌کند.  از نظر هزینه کلی زندگی نیز، بلژیک معمولاً ارزان‌تر از هلند تمام می‌شود. اگرچه سطح درآمد در هلند بالاتر است، اما هزینه‌های مسکن، خدمات و زندگی روزمره نیز به همان نسبت افزایش پیدا می‌کند. در نتیجه، برای دانشجویی که در ابتدای مسیر مهاجرت قرار دارد، توازن هزینه‌ها در بلژیک منطقی‌تر به نظر می‌رسد.  عامل مهم دیگر، روند بررسی ویزای دانشجویی است. تجربه‌ها نشان می‌دهد که فرآیند صدور ویزای تحصیلی بلژیک در بسیاری از موارد سریع‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر از برخی کشورهای دیگر اروپایی است. میانگین زمان بررسی می‌تواند حدود ۴۵ روز باشد، هرچند این زمان بسته به شرایط افراد متفاوت است و ممکن است از چند هفته تا چند ماه متغیر باشد.  ویزای دانشجویی بلژیک؛ ساختار، اعتبار و تمدید  ویزای دانشجویی بلژیک به‌صورت یک‌ساله صادر می‌شود و معمولاً هر سال در تاریخ ۳۱ اکتبر اعتبار آن به پایان می‌رسد. این موضوع به این معناست که دانشجو موظف است هر سال برای تمدید اقامت خود اقدام کند.  تمدید اقامت دانشجویی در اغلب موارد فرآیندی روتین و اداری است و از طریق شهرداری منطقه محل سکونت انجام می‌شود. با این حال، رعایت زمان‌بندی اهمیت بالایی دارد. توصیه می‌شود حداقل ۱۵ روز پیش از انقضای کارت اقامت برای تمدید اقدام شود. تأخیر در این مرحله می‌تواند منجر به دریافت اخطار یا حتی دستور ترک خاک شود.  نکته مهم این است که بسیاری از مشکلات تمدید اقامت نه به‌دلیل پیچیدگی قوانین، بلکه به‌دلیل بی‌توجهی به زمان‌بندی و مدارک رخ می‌دهد.  دانشگاه‌های بلژیک؛ تفاوت‌ها، زبان تدریس و فشار درسی  سیستم آموزش عالی در بلژیک یکپارچه و یکنواخت نیست. تفاوت میان دانشگاه‌ها، هم از نظر نوع آموزش و هم از نظر زبان تدریس، قابل توجه است.  زبان تدریس دانشگاه‌ها  در بلژیک سه زبان اصلی آموزشی وجود دارد که برای تدریس در دانشگاه ها استفاده میشوند: هلندی- فرانسوی – انگلیسی برای مثال:  این تفاوت زبانی تأثیر مستقیمی بر زندگی دانشجویی دارد؛ نه فقط در کلاس، بلکه در تعاملات روزمره، کار دانشجویی و ارتباط اجتماعی.  سبک آموزشی و فشار تحصیلی واقعی  در مقطع کارشناسی ارشد، ساختار آموزشی معمولاً به‌صورت ۶۰ واحد برای دوره‌های یک‌ساله و۱۲۰ واحد برای دوره‌های دوساله تعریف می‌شود. امکان تمدید مدت تحصیل وجود دارد، اما این به معنای کاهش فشار نیست در دانشگاه‌های علمی‌کاربردی تمرکز بر پروژه‌های گروهی و مهارت‌های عملی است در سایر دانشگاه ها ترکیبی از دروس تئوری، عملی و حجم بالایی از متریال مطالعاتی ارائه می‌دهند.  در ظاهر، پاس کردن دروس ممکن است غیرممکن به نظر نرسد، اما مدیریت زمان چالش اصلی است. برای دانشجویی که هم‌زمان کار دانشجویی انجام می‌دهد، جلوگیری از افتادن درس‌ها بسیار دشوار می‌شود. پروژه‌های گروهی، اگرچه مهارت‌محور هستند، اما نیازمند هماهنگی مداوم با دیگران و صرف زمان قابل توجه‌اند نکته مثبت این سیستم، رابطه نسبتاً دوستانه و در دسترس اساتید با دانشجویان است. فضای آکادمیک رسمی است، اما خشک و غیرقابل دسترس نیست.  هزینه زندگی دانشجویی؛ عدد واقعی و تجربه عملی  یکی از مهم‌ترین بخش‌های تصمیم‌گیری برای مهاجرت تحصیلی، برآورد هزینه‌های زندگی است. بر اساس تجربه‌های واقعی، هزینه ماهانه زندگی دانشجویی در بلژیک بین ۹۰۰ تا ۱۱۰۰ یورو برآورد می‌شود. این مبلغ شامل اجاره اتاق دانشجویی نیز هست.  اجاره  اجاره اتاق دانشجویی معمولاً بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ یورو متغیر است. این عدد بسته به شهر، محله و نوع اقامت (خوابگاه یا بازار آزاد) تفاوت دارد.  خوراک و زندگی روزمره  نکته جالب این است که در شهرهای بزرگ، به‌دلیل تنوع فروشگاه‌ها، هزینه مواد غذایی گاهی کمتر از شهرهای کوچک‌تر است. با این حال، سایر هزینه‌ها مانند حمل‌ونقل و خدمات ممکن است بالاتر باشد.  هزینه‌های غیرمنتظره  یکی از هزینه‌هایی که بسیاری از دانشجویان را غافلگیر می‌کند، درمان و دارو است. بیمه پایه در بلژیک اجباری است، اما خدماتی مانند اورژانس، آمبولانس و بسیاری از داروها تحت پوشش کامل قرار نمی‌گیرند. مراجعه به پزشک متخصص می‌تواند بین ۴۰ تا ۸۰ یورو هزینه داشته باشد.